Derin / Sığ Kavramı

Öğretmen, derin ve sığ kapları çocukların görebileceği bir yere, suyu ise kaplara az miktarda önceden koyarak hazırlar. Balıklar tablosunu, Yüzyüz Masalı kitabını, fon kartonlarını, önceden kesilmiş küçük kırmızı balıkları ve siyah balıkları masalara yerleştirir. Çocuklar açık alanda yarım ay biçiminde oturur. Öğretmen “Bugün suyun bazen sığ, bazen derin olduğu yerleri ve balıkları keşfedeceğiz.” der. “Denizde olsaydın ne görmek isterdin?” sorusuna çocukların kısa cevap vermesine fırsat tanır; balık, dalga ya da başka deniz canlısı söyleyen her çocuğun fikrini kabul eder. Öğretmen iki kabı yan yana gösterir, çocukların kaplara yalnızca gözleriyle bakmasını ister. “Bu kapta su az; bu sığ su. Bu kapta su daha aşağıda; bu derin su.” diyerek sözcükleri yavaşça tekrar eder ve eliyle kısa-aşağı, uzun-aşağı hareketlerini modeller. Her kaba bir abeslang çubuğu batırır, çıkarır ve ıslanan yere kalemle çizgi koyar. Çocuklar iki çubuğu yan yana inceleyerek öğretmenin “Hangisi daha çok ıslandı?”, “Bu çubuk derin kaptan mı, sığ kaptan mı çıktı?” sorularına işaret ederek ya da tek sözcükle cevap verir. İsteyen çocuk, öğretmenin yanında çubuğu suya kısa süre batırır; öğretmen “Su kapta kalır, yavaş hareket ederiz.” hatırlatmasını yapar. Çocukların deniz kıyısında suyun ayak bileğine geldiği yerin sığ, ileride suyun daha aşağıya uzandığı yerin derin olabileceğini somut ve kısa cümlelerle açıklar. Öğretmen Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun “Balıklar” tablosunu gösterir. “Hangi renkleri görüyorsun?”, “Kaç balık görüyorsun?”, “Balıklar sence nerede yüzüyor?” sorularını birer birer sorar. Çocukların tabloyu parmakla göstermesine ve farklı cevaplar vermesine zaman tanır. Ardından “Balıklar suda yaşar; yüzmek için kuyruklarını hareket ettirirler.” diyerek çocukları yerlerinde küçük balık hareketleri yapmaya davet eder. Öğretmen “Sığ su” dediğinde çocuklar çömelip ellerini dizlerine koyar; “derin su” dediğinde ayakta kollarını dalga gibi yukarı-aşağı hareket ettirir. Yönergeler kısa tutulur, birkaç kez model olunarak oyun güvenli biçimde sürdürülür. Çocuklar tekrar oturduğunda öğretmen Yüzyüz Masalı’nın kapağını gösterir. “Kapakta ne görüyorsun?”, “Bu balık nereye gidiyor olabilir?” sorularıyla merak uyandırır. Kitabın adını parmağıyla izleyerek okur; yazar ve çizerin adlarını da gösterir. Öyküyü kısa duraklamalarla, resimleri görünür tutarak okur. “Yüzyüz hangi renkte?”, “Arkadaşları hangi renkte?”, “Yüzyüz yalnız kalınca ne yapmış olabilir?” sorularında çocukların resme bakarak cevap vermesini destekler. Büyük balıklardan kurtulma bölümünde “Yüzyüz’e yardım etmek için ne yapalım?” diyerek iki basit seçenek sunar; çocukların sözünü, işaretini ya da hareketle cevabını kabul eder. Öğretmen “Şimdi balık arkadaşları birlikte yüzsün.” diyerek çocukları küçük gruplar hâlinde masalara davet eder. Her gruba bir fon kartonu, kırmızı balık kâğıtları ve bir siyah balık kâğıdı verir. Yapıştırıcıyı nasıl az sürüp kâğıda bastıracaklarını gösterir. Çocuklar kırmızı balıkları yan yana ya da istedikleri biçimde yapıştırarak büyük balığın gövdesini oluşturur; siyah balığı göz olarak yerleştirir. İsteyen çocuk boya kalemleriyle dalga, su çizgisi veya baloncuk ekler. Öğretmen ince motor becerisi desteğine gereksinim duyan çocuğun kâğıdı sabitlemesine yardım eder; yerleştirme seçimini çocuğa bırakır. Gruplar çalışmalarını bitirdikçe masayı birlikte düzenler. Çalışmalar incelenirken öğretmen “Bir Balık Olsaydım” şarkısını mırıldanır ve çocukları balıklarının yanında yüzme hareketi yapmaya çağırır. Sonra Hamsi Şarkısı’nı bir dize söyler, çocuklar son sözcükleri ya da “ha ha”, “mışıl mışıl” bölümlerini tekrar eder. Açık alanda çocuklar birbirine çarpmayacak aralıklarla durur. “Ben küçük balık oldum; sığ suda küçük hareket ediyorum.” ve “Derin suda kollarımla yüzüyorum.” yönergeleriyle hareket ederler. Öğretmen hız yerine güvenli alan kullanımını ve arkadaşların hareketlerine dikkat etmeyi vurgular. Çocuklar yeniden yarım ayda buluşur; her grup balığını gösterir. Öğretmen çocuklara bugün neler öğrendiklerini, Yüzyüz’ün ve arkadaşlarının renklerini ve Yüzyüz’ün nasıl yüzdüğünü sorar. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.