Kış Mevsimi Geldi

Öğretmen, çocuklar gelmeden önce feneri ve küreyi erişebileceği bir yere, kuru boya kalemlerini masalara hazırlar; geniş alanda güvenli hareket için boşluk bırakır. Çocukları minderde yarım ay biçiminde toplar ve yumuşak bir sesle “Pencereden dışarı bakınca hava nasıl görünüyor? Soğuk olunca bedenimiz ne ister?” diye sorar. Her çocuğun bir-iki sözcüklü yanıtını kabul eder; “Kışın hava soğuyabilir, yağmur ya da kar yağabilir.” diyerek kış kavramını somutlaştırır. “Bugün kışı, Dünya’yı ve bir kardan adamı keşfedeceğiz.” diyerek merak uyandırır. Öğretmen feneri gösterir: “Bu fener Güneş gibi ışık veriyor; ışığa gözümüzle bakmıyoruz.” Feneri kendisi tutar, küreyi karşısına koyar ve ışığın kürenin yalnızca bir tarafını aydınlattığını gösterir. “Bakın, burada ışık var; burada karanlık.” der. Çocuklar sırayla öğretmenin yanına gelir, parmaklarıyla aydınlık ve karanlık bölümü gösterir. Ardından öğretmen küreyi yavaşça çevirir: “Dünya döner. Dünya Güneş’in çevresinde dolaşırken mevsimler oluşur.” açıklamasını kısa tutar. Küreyi fenerden biraz uzaklaştırıp yaklaştırarak “Işık az gelince hava daha soğuk olabilir; kış mevsiminde bunu hissederiz.” der. Çocukların uzun açıklama yapması beklenmez; “Işık nerede?”, “Küre ne yaptı?”, “Kışın hava nasıl olur?” sorularına işaret, tek sözcük ya da kısa cümlelerle katılmaları desteklenir. İsteyen çocuk küreyi öğretmenle birlikte bir kez yavaşça döndürür; istemeyen çocuk bulunduğu yerden izler. Öğretmen, “Şimdi kar yağmış gibi yapalım.” diyerek çocukları aralıklı biçimde ayağa kaldırır. Çocuklar parmaklarını hafifçe oynatıp yavaşça çömelerek kar taneleri olurlar. “Kar durdu, kar taneleri yere kondu.” yönergesiyle sakinleşirler. Çocuklar yeniden mindere geçerken öğretmen kısa hikâyeyi anlatır: “Bir Kış Mevsimi’nde ilk kar yağmış. Çocuklar karla oynamış. Sonra birlikte büyük bir kardan adam yapmışlar. Kardan adamın gözleri kömürden, burnu havuçtanmış; atkısı ve şapkası varmış. Akşam olunca hava çok soğumuş, çocuklar evlerine gitmiş. Kardan adam biraz yalnız hissetmiş ama yeniden kar yağdığını görünce mutlu olmuş.” Hikâye sırasında öğretmen yüz ifadesi ve beden hareketleriyle soğuk, sevinç ve hüzün duygularını modeller. Hikâyenin ardından çocukların yanıtlarını bekleyerek “Hikâyenin adı neydi?”, “Hikâye hangi mevsimde geçiyor?”, “Çocuklar karla ne yaptılar?” ve “Kardan adamın burnunda ne vardı?” sorularını sorar. Çocuk bir sözcük söylediğinde öğretmen cümleyi genişletir: “Evet, havuç; kardan adamın burnunda havuç vardı.” Yanıt vermek istemeyen çocuklar, öğretmenin söylediği iki seçenekten birini işaret ederek katılabilir. Öğretmen, “Şimdi kardan adam olacağız. Kimseye dokunmadan kendi yerimizde hareket ediyoruz.” diyerek drama alanını hatırlatır. Çocuklar önce küçük bir top gibi çömelir. “Karlar yuvarlanıyor, gövden büyüyor.” dediğinde yavaşça doğrulup kollarını yuvarlak yaparlar. “Başın geldi, gözlerin ve havuç burnun geldi.” yönergelerini tek tek verir ve her hareketi önce kendisi gösterir. “Atkın var, şapkan var; çok mutlusun.” dediğinde çocuklar seçimlerine göre gülümser, el sallar ya da sakin dururlar. Sonra öğretmen, “Güneş çıktı, hava ısındı. Kardan adam yavaşça eriyor.” der. Çocuklar başlarını, omuzlarını ve kollarını sırayla gevşeterek kontrollü biçimde çömelir, sonunda yere uzanmak yerine güvenli buldukları çömelme ya da oturma pozisyonunda ‘su’ olurlar. Öğretmen “Eriyince nasıl hissettin?” diye sorar; mutlu, üzgün, sıcak ya da başka bir duygu söylemelerine fırsat verir. Çocuklar masalara kısa bir geçiş şarkısı eşliğinde gider. Öğretmen çalışma kâğıtlarını ve kuru boya kalemlerini dağıtır, kâğıttaki kış ve kardan adamla ilgili bölümü göstererek yaşa uygun yönergeyi birer adım hâlinde açıklar: “Önce kardan adamı bul. Sonra istediğin renklerle boya.” Çocuklar çalışma kâğıtlarını yaparken öğretmen yanında durur, kalemi kavrama, yönergeyi hatırlama ve seçim yapma konusunda gerektiğinde bireysel destek verir; çalışma kâğıtları çocuklarla tamamlanır.