U Sesini Öğreniyorum

Öğretmen, büyük boy kartonu önceden “U sesi ile başlayanlar” ve “başka sesle başlayanlar” için iki alanlı bir tablo olarak hazırlar; u sesi ile başlayan görselleri ve renkli A4 kâğıtlarını ulaşılabilir biçimde yerleştirir. Çocukları minderde karşılar ve “Bugün ağzımızı biraz yuvarlayıp uzatacağımız bir sesi arayacağız: uuu. Sizce bu ses hangi kelimede duyuluyor?” diyerek merak uyandırır. “Haydi hepimiz küçük uçak olalım” yönergesiyle çocuklar kollarını kanat yapar, birbirine çarpmadan minderlerin çevresinde yavaşça dolaşır. Öğretmen “Uçak inişe geçiyor” dediğinde herkes kendi yerine oturur. Öğretmen u sesi görselini gösterir, sesi belirgin ve yavaş biçimde “uuu” diye çıkarır. Çocuklar öğretmenin ağız hareketini izleyerek sesi birlikte tekrarlar. “Uçak derken ilk duyduğumuz ses ne?” sorusundan sonra uçak görselinin başındaki u sesini vurgular ve kartondaki ilgili alana yerleştirir. Elindeki diğer görselleri sırayla gösterir; çocuklar önce nesnenin adını söyler, sonra başlangıç sesini dinler. Her görsel için “Kelimeyi uzatmadan söyleyelim; u ile mi başladı, başka bir sesle mi?” diye sorar. Gönüllü çocuklar görselleri uygun alana yerleştirir; kararsız kalan çocuk, bir arkadaşıyla birlikte kelimeyi tekrar ederek seçim yapabilir. Öğretmen doğru cevabı hemen söylemek yerine “İlk sesini yeniden dinleyelim” diyerek düşünmeye fırsat verir. Ardından çocuklar sınıftaki arkadaşlarının adlarını sırayla söyler. Öğretmen, “Adında u sesini duyduğumuz bir arkadaşımız var mı? Ses başta mı, kelimenin içinde mi?” sorularıyla u sesinin kelime içinde de duyulabileceğine dikkat çeker. Çocukların birbirini incitmeden dinlemesi için “İsimlerimizi nazikçe söylüyor, konuşan arkadaşımıza kulak veriyoruz” hatırlatmasını yapar. Geçiş için öğretmen ellerini dizlerine vurur; çocuklar aynı ritmi yapınca parmak oyununa başlanır. Öğretmen “Uçak” parmak oyununu bir kez modelleyerek söyler: “Ben tombul bir uçağım” derken bir elini diğer elinin üzerine koyar; “Göklerde havalanırım” derken ellerini yukarı açar; “Uçarak dolaşırım” derken uçuş hareketi yapar; “Bulutların altından, üstünden geçerim” derken ellerini alttan üste geçirir; “Yavaşça yere inerim” derken ellerini dizlerine indirir. Çocuklar ikinci tekrarında sözleri ve hareketleri birlikte yapar. Öğretmen, “Uçak derken u sesini duydunuz mu?” sorusuyla ses farkındalığını yeniden pekiştirir. Çocuklar dinleme düzeninde otururken öğretmen “Beyaz Bulut ve Uçak” hikâyesini anlatır. Beyaz bulutun diğer bulutları küçümsemesi, kara bulutla karşılaşması, uçağı merak etmesi ve uçaktan çıkan dumanla kirlenince üzülmesi üzerinde durur; uçak, bulut ve uzun kelimelerindeki u sesini doğal akışta vurgular. Hikâye sırasında kısa duraklamalar yaparak çocukların tahminlerini alır: “Beyaz bulut arkadaşlarına nasıl davranabilirdi?” ve “Sizce yardım istemek istediğinde ne yapabilirdi?” Hikâye bitince çocuklar eşleriyle birer düşünce paylaşır, sonra gönüllüler sınıfa söyler. Öğretmen değerlendirme sorularını yöneltir: “Hikayemizde içinde ‘u’ sesi olan neler vardı?”, “Arkadaşları beyaz buluta neden küsmüş?”, “Beyaz bulut kara bulutu gördüğünde ne dedi?” ve “Uçaktan çıkan duman beyaz bulutu kirlettiğinde beyaz bulut ne hissetti?” Öğretmen çocukları masalara ikişerli geçmeye davet eder. Her çocuk renkli A4 kâğıdından, öğretmenin yavaş ve görünür biçimde gösterdiği iki-üç katlama adımını izleyerek uçak yapar. Katlamakta zorlanan çocuk kâğıdını öğretmenle birlikte hizalar; isteyen çocuk akranından sözel destek alır. Uçaklar tamamlanınca çocuklar belirlenen boş alanda sırayla uçaklarını kısa süre uçurur; öğretmen “Uçak uçuyor, uuu sesi duyuluyor; şimdi yavaşça masaya dönüyor” diyerek sakin geçiş sağlar. Uçaklar masanın kenarına bırakılır. “U sesi ile başlayanları bulalım” ve “U sesi çizgi” çalışma kâğıtları dağıtılır, yaşa uygun yönerge açıklanır ve gerektiğinde destek verilerek çalışma kâğıtları çocuklarla yapılır.