Benzer gelişim alanı, yaş grubu ve kavramlara sahip önerilen etkinlikler
Öğretmen etkinlik öncesinde tepsilere az miktarda kum koyar; oyun hamurunu, mavi grapon kâğıdını, su dolu kapları, bardakları, ince ve kalın nesneleri erişilebilir biçimde hazırlar. Su kapları tepsilerin içinde tutulur. Çocuklar yarım daire minderlere gelirken öğretmen tekerlemeyi ritimle söyler: “Ben, küçük kaplanım. / Taştan taşa atlarım. / Minderleri görünce / Üstlerine zıplarım.” Çocuklar öğretmenin hareketlerini taklit ederek güvenli biçimde minderlerine yerleşir. Öğretmen ortadaki malzemeleri gösterip “Bugün yeryüzünde gördüğümüz yüksek, alçak, düz ve sulu yerleri yapacağız.” der. Öğretmen önce iki eliyle yukarı doğru büyük bir şekil yapar ve “Bu kocaman, yüksek yer dağdır.” diyerek oyun hamurundan bir dağ modeli oluşturur. Çocuklar ellerini yukarı kaldırıp “dağ” der. Hamuru daha alçak biçimde şekillendirerek “Bu küçük yükselti tepedir.” der; çocuklar parmak uçlarında yükselip sonra hafifçe çömelir. Öğretmen kumu eliyle düzleştirir: “Dümdüz ve geniş yere ova denir. Ovalarda bitkiler yetişebilir.” Mavi grapon kâğıdını kapalı, yuvarlak bir alana yerleştirerek “Suyu burada duruyor; bu göl.” der. Kâğıdı uzun ve kıvrımlı yerleştirip “Su yol gibi uzanırsa nehir olur.” açıklamasını yapar. Tepsinin geniş bir bölümüne mavi kâğıt koyarak “Çok büyük suya deniz denir.” der. Her kavramdan sonra yalnızca bir kısa soru sorar: “Dağ yüksek mi?”, “Ova düz mü?”, “Nehir akıyor mu?” Çocukların sözel, işaret ederek ya da hareketle verdikleri cevapları kabul eder. Öğretmen “Su hareket edince ne olur, bakalım.” diyerek bir bardağa az su koyar. Önce suyu kumun düz bölümüne yavaşça döker; çocuklar suyun yayıldığını izler. Ardından kumda parmağıyla kısa, kıvrımlı bir yol açar ve suyu bu yola döker. “Su yolu izledi; bu yol nehre benziyor.” der. Çocuklar sırayla, öğretmenin eliyle birlikte bardağı tutarak az miktarda su dökebilir. Islak kuma dokunmak istemeyen çocuklar suyun yolunu işaret eder veya mavi kâğıdı yerleştirir. Öğretmen “Su ağzımıza konmaz, suyu tepside tutarız.” hatırlatmasını yapar ve dökülen suyu birlikte tepsiye yönlendirir. İnce ve kalın kavramı somut nesnelerle ele alınır. Öğretmen bir ince, bir kalın nesneyi yan yana koyar; çocukların dokunmasına fırsat verir. “Bu ince, bu kalın. Hangisi daha kalın?” diye sorar. Ardından nesneleri nazikçe bükmeyi yalnızca kendisi modeller ve “Sence ince olan mı, kalın olan mı daha kolay kırılır?” sorusunu çocukların seçim yapabileceği şekilde yöneltir. Çocukların tahminleri dinlenir; “İnce ve kalın şeyleri evde ve sınıfta da görebiliriz.” denir. Ağaç dallarıyla ilgili soru, çocukların ince ve kalın nesneleri karşılaştırmasına bağlanarak kısa ve anlaşılır biçimde tekrar edilir. Çocuklar üç-dört kişilik küçük gruplara ayrılır. Her grup tepsisinde bir dağ ya da tepeyi hamurla yapmayı, kumu düzleştirerek ova veya çöl görünümü vermeyi, mavi grapon kâğıdıyla göl, nehir ya da deniz oluşturmayı seçer. Öğretmen tek basamaklı yönergeler verir: “Önce hamuru bastır.”, “Şimdi maviyi koy.”, “Kumunu düzleştir.” Çocuklar malzemeyi sırayla kullanır; öğretmen “Sıra arkadaşında, sonra sende.” diyerek paylaşımı destekler. Gruplar bitirdiklerinde yaptıkları bölümü parmaklarıyla gösterir ve öğretmenin sunduğu sözcüğü tekrar eder. Geçiş için öğretmen “Dağ-tepe oyunu başlıyor.” der. Çocuklar dairede kendi yerlerini seçer. “Dağ!” denildiğinde ayak parmaklarında yükselir, “tepe!” denildiğinde hafifçe çömelir, “ova!” denildiğinde kollarını iki yana açarak düz durur, “nehir!” denildiğinde yerlerinde kıvrılarak kollarını akıtırlar. Kimse oyundan çıkmaz; şaşıran çocuk öğretmeni izleyip yeniden katılır. Oyun iki-üç kısa tur sürer ve öğretmen yavaşlayarak çocukların başarı duygusunu destekler. Çocuklar tepsilerin yanında kısa bir paylaşım yapar. Öğretmen “Bugün neler yaptık?”, “Hangi etkinlik senin dikkatini çekti?”, “En çok hangi yeryüzü şeklini yapmayı sevdin?” sorularını sorar. Öğretmen çocuklara dağın tepesinden neler görebileceklerini, çöl ile orman arasındaki farkları ve kalın bir ağaç dalının daha zor kırılıp kırılmayacağını sorar. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.
Bugün neler yaptık?
Hangi etkinlik senin dikkatini çekti?
En çok hangi yeryüzü şeklini yapmayı sevdin?
Eğer bir dağın tepesine çıksaydın, oradan ne görürdün?
Bir çöl ile bir orman arasında ne farklar olabilir?
Kalın bir ağaç dalı mı daha kolay kırılır, ince bir dal mı?
İnce ve kalın şeyler günlük hayatımızda nerelerde karşımıza çıkar?
Sınıfta akıllı tahtada açabilir, çizim yapabilir veya çıktı alabilirsiniz.




