Yeşilay – Duman Avcıları

Öğretmen etkinlikten önce pipet çiftlerini yan yana bantlar, her çiftin uçlarına iki kırmızı balonu bantlayarak çocuk sayısı kadar balonlu akciğer düzeneği hazırlar. Her çocuk için insan görselli boyama/çalışma sayfasını ve küçük bant parçalarını erişebileceği şekilde düzenler. Çocuklar sınıfta yarım ay biçiminde oturur. Öğretmen elini hilal şekline getirerek, “Bu hafta Yeşilay Haftası. Yeşilay, insanların sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Simgesinde yeşil bir ay vardır.” der. “Sağlıklı olmak için neler yaparız?” sorusuna çocukların kısa yanıtlarını dinler; temiz hava alma, su içme, uyuma ve hareket etme yanıtlarını sözel olarak destekler. “Dumanlı havadan uzak durmak da bedenimizi korur.” diyerek açıklamayı somut ve kısa tutar. Öğretmen Yeşilay Haftası şiirini yavaşça okur. “Yeşil temiz bir hilal” dizesinde çocuklar parmaklarıyla havada hilal yapar; “Ak bir bayrak üstüne” dizesinde kollarını yukarı kaldırırlar. Şiir ikinci kez okunurken çocuklar uygun hareketleri öğretmeni izleyerek yapar. Öğretmen, “Şimdi bedenimizin hava alan bölümünü bulalım.” der ve kendi göğsünü gösterir. Çocuklar ellerini göğüslerine koyar. “Burnundan koklar gibi nefes al, bir an bekle, şimdi ağzından mum üfler gibi ver.” yönergesini modelleyerek iki kez uygular. “Nefes alınca göğsün nasıl oldu; biraz büyüdü mü?” diye sorar. “Göğsümüzdeki akciğerler hava ile dolar, nefes verirken küçülür.” açıklamasını yapar. Çocukların nefesi tutmadan, zorlamadan ve birbirlerinin yüzüne üflemeden çalışmasını hatırlatır. Kısa bir hareket oyununa geçilir. Öğretmen “Temiz hava” dediğinde çocuklar kollarını iki yana açıp yavaşça nefes alır; “Nefes ver” dediğinde kollarını indirip yavaşça üfler; “Dumanlı hava” dediğinde burun ve ağızlarını dirseklerinin içiyle nazikçe kapatıp iki adım geriye giderler. Öğretmen komutları yavaş verir, hareketleri kendisi gösterir ve oyunu herkesin katılımına açık biçimde birkaç tur sürdürür. Yorulan ya da katılmak istemeyen çocuklar oturdukları yerden yalnızca kol hareketlerini yapabilir. Öğretmen balonlu düzeneği göstererek, “Bu iki balon akciğerlerimiz gibi davranacak. Pipete yalnızca hava üfleyeceğiz; içine çekmeyeceğiz.” der. Önce kendi düzeneğine kısa ve hafifçe üfler, balonların büyümesini gösterir. “Balonlar ne yaptı?” sorusundan sonra her çocuğa kendi düzeneğini verir. Çocuklar sırayla ya da küçük gruplar hâlinde, öğretmenin yanında pipete bir kez hafifçe üfler ve iki balonun şişmesini gözlemler. Üflemekte zorlanan çocuk düzeneği tutabilir, balonları izleyebilir veya öğretmenin üflemesini seçebilir. Öğretmen, “Hava gelince balon büyüdü; akciğerlerimiz de nefes alınca hava ile dolar.” diyerek gözlemi tekrar eder. Balonu ağza götürmama, çekiştirmeme ve düzeneği arkadaşla değiştirmeme kurallarını sakin biçimde hatırlatır. Düzenekler masaya bırakıldıktan sonra çocuklar yeniden oturur. Her çocuk isterse “Balon büyüdü”, “Nefes aldım” ya da “Temiz hava” gibi kısa bir gözlemini paylaşır. Öğretmen şu değerlendirme sorularını tek tek, bekleme süresi vererek sorar: “Bu hafta ne haftasıymış?”, “Yeşilay'ın simgesi nedir?”, “Yeşilay'ın görevleri nelerdir?”, “Sağlıklı olmak için neler yapmalıyız?” Yanıt vermek istemeyen çocuk, öğretmenin söylediği doğru ifadeyi tekrar edebilir veya başıyla onay verebilir. Son olarak çalışma sayfaları dağıtılır. Öğretmen insan görselindeki göğüs bölümünü gösterir, “Balonlu akciğerini bu iki boşluğa yerleştir; bantla tuttur ve parmağınla burnundan göğsüne giden yolu göster.” yönergesini kısa cümlelerle modelleyerek açıklar. Çocuklar balonlu düzeneklerini sayfaya bantlar; gerektiğinde öğretmen bant parçasını tutar, çocuğun seçimine ve yapabildiği kadarına destek verir. Etkinlik, çalışma kâğıtlarının çocuklarla yapılmasıyla tamamlanır.