Kış hazırlıklarını yapıyoruz

Öğretmen etkinlik öncesinde toplanmış yaprakları çocukların görebileceği şekilde masalara yerleştirir; yapıştırıcıları, boya kalemlerini ve yaşa uygun hazırlanmış çalışma kâğıtlarını hazır bulundurur. Çocuklar minderde yarım ay şeklinde otururken bir yaprağı eline alır, yakından incelemeleri için sırayla uzatır. “Bu yaprak kuru mu, yumuşak mı? Rengi ne?” diye kısa sorular sorar; her çocuğun sözcükle, işaretle ya da tek kelimelik cevapla katılımını kabul eder. “Bugün sonbaharı keşfedeceğiz. Sonbaharda yapraklar sararabilir ve yere düşebilir.” diyerek konuyu somutlaştırır. Öğretmen kısa ve yalın cümlelerle “Sonbahar” hikâyesini anlatır: Emel’in havalar serinleyince hırkasını giymesi, parka gitmesi, yaprakları görmesi ve yağmurda şemsiyeyle korunması üzerinde durur. Her önemli cümleden sonra bekleyerek “Emel ne giydi?”, “Yapraklar nereye düştü?” sorularını sorar. Çocukların dikkatini sürdürmek için yaprağı havada yavaşça bırakarak düşüşünü gösterir. Ardından “Sonbaharda hava serinler, rüzgâr ve yağmur olabilir. Üşümemek için uzun kollu giysiler giyebiliriz.” açıklamasını verir; hastalanmamak için uygun giyinme, elleri temiz tutma ve yararlı yiyecekler yeme ifadelerini kısa biçimde tekrar eder. Çocuklar ayağa kalkar ve öğretmenin modelini izleyerek hareket oyunu oynar. “Rüzgâr esiyor” denildiğinde kollarını yavaşça sallar, “Yağmur yağıyor” denildiğinde parmaklarını dizlerine hafifçe vurur, “Yaprak düştü” denildiğinde güvenli biçimde çömelirler. Öğretmen hareketleri yavaş tempoda iki-üç kez tekrarlar; katılmak istemeyen çocukların oturdukları yerden el ve parmak hareketleri yapabilmelerine fırsat verir. Çocuklar yeniden mindere geçtiğinde öğretmen tekerlemeyi bir dize söyleyip bekleme yöntemiyle tekrar ettirir: “Geldi sonbahar, döküldü yapraklar, topladım yaprakları, yaptım sonbahar ağacımı.” Masalara geçiş için öğretmen “Yaprak gibi hafif adımlarla masamıza gidiyoruz.” der ve çocukları küçük gruplar hâlinde yönlendirir. Her çocuk önündeki yapraklardan istediği renk ve büyüklükte olanları seçer. Öğretmen yapıştırıcının kapağını açmayı, az miktarda sürmeyi ve yaprağı çalışma kâğıdındaki ağaç alanına avucuyla hafifçe bastırmayı yavaşça gösterir. Çocuklar yapraklarını serbestçe yerleştirerek sonbahar ağacı oluşturur; isteyen çocuk yaprakların çevresine boya kalemleriyle rüzgâr, yağmur çizgileri veya yere düşen yapraklar ekler. Öğretmen “Bir yaprak daha nereye konabilir?” gibi tek basamaklı seçenekli sorularla destek verir, çocukların çalışmalarını karşılaştırmaz. Yaprakların ağza götürülmediğini ve yapıştırıcının yalnızca kâğıda sürüldüğünü hatırlatır. Çalışmalar masada kalırken çocuklar tekrar mindere gelir. Öğretmen “Ağaç” hikâyesini kısa biçimde anlatır: Sonbaharda yapraklarını döken ağacın Ali tarafından sevildiğini ve sulandığını, baharda yeniden yapraklanacağını vurgular. “Ağaç yapraklarını dökünce nasıl olmuş olabilir?” sorusuna yüz ifadesi, sözcük ya da hareketle cevap vermelerine fırsat tanır. Ardından isteyen çocuklar sanat çalışmasını gösterir ve “Benim yaprağım sarı.” ya da “Yaprağımı ağaca koydum.” gibi kısa bir cümle kurar. Öğretmen her paylaşımı dinler ve çocukların seçimini takdir eder. Değerlendirmede öğretmen yaprağı, hırka giyme hareketini ve yağmur hareketini ipucu olarak kullanarak şu soruları tek tek sorar: “Sonbahar mevsiminde neden uzun kollu giyeriz?”, “Sonbahar mevsiminde ne gibi değişiklikler olur?”, “Sonbahar mevsiminde daha çok hangi yiyecekleri yeriz?”, “Sonbahar mevsiminde hastalanmamak için neler yaparız?” Çocuklar cevap vermekte zorlanırsa iki seçenek sunar ve doğru cevabı birlikte tekrar eder. Etkinliğin sonunda çalışma kâğıtları dağıtılır; öğretmen sonbaharda yetişen elma, armut, kivi, ıspanak, pırasa, lahana ve karnabaharı resimlerde tek tek gösterir, “Sonbahar yiyeceğini bul, parmağınla göster, sonra çizgiyi buzdolabına götür.” yönergesini modelleyerek açıklar ve gereksinim duyan çocuklara bireysel destek verir.