Konumları Keşfediyorum – Önünde, Arkasında, Yanında

Öğretmen, minderleri çocukların birbirini ve öğretmeni görebileceği yarım daire biçiminde yerleştirir; hareket oyunu öncesinde sınıfta kaymaya ya da çarpmaya yol açabilecek alanları boş bırakır. İçinde boncuk bulunan kavanozu, el kuklasını ve bir minderi yakınına hazır eder. Çocukları karşılayıp “Bugün boncukların nereye yuvarlandığını birlikte bulacağız. Bir şeyin önünde, arkasında, yanında ya da ortasında olmayı keşfedeceğiz.” der. Her çocuk kendi minderine oturduğunda kısa “Aç kapa” parmak oyununu modelleyerek uygular: “Aç kapa, aç kapa; ellerini çırp ve arkana koy… yanına koy… burnuna koy… kucağına koy.” Her yönergeden önce hareketi gösterir, çocukların birlikte yapması için bekler ve “Ellerin şimdi nerede?” sorusuyla sözel katılımı destekler. Öğretmen Ayşe kuklasını tanıtır: “Ayşe de bizi dinlemek istiyor; fakat mindere doğru oturmayı karıştırmış.” Kuklayı önce öğretmenin kucağına, sonra bir çocuğun kucağına yerleştirir; çocuklardan Ayşe’nin minderle ilişkisini söylemelerini ister. Ardından kuklayı minderin arkasına koyarak “Ayşe minderin neresinde?”, önüne koyarak “Şimdi nerede?” diye sorar. Kukla minderin yanına geçtiğinde çocuklar “yanında”, minderin ortasına oturduğunda “ortasında” yanıtını verir. Öğretmen her doğru kavramı sakin biçimde tekrar eder: “Evet, Ayşe minderin arkasında.” Yanıt vermekte zorlanan çocuklara iki seçenek sunar: “Önünde mi, arkasında mı?” Ayşe, “Boncuk kavanozum devrilirse boncuklar nereye gider?” diyerek merak uyandırır. Çocuklar tahminlerini sırayla paylaşır; öğretmen tüm fikirleri kabul ederek “Birlikte deneyip bakalım.” der. Öğretmen kavanozu güvenli biçimde çocukların görebileceği yükseklikte sallar; çocuklar sesini dinler ve içindekileri gözlemler. “Şimdi siz boncuk olacaksınız. Kavanoz ses çıkarırken yerinizde çift ayak zıplayın; ses durunca donun.” yönergesini verir, önce kendisi gösterir. İsteyen çocuk zıplamak yerine dizlerini büküp doğrularak katılabilir. İkinci turda “Bir kez çift ayak, sonra bir kez tek ayakla zıpla ve don.” diyerek iki aşamalı yönerge verir. Çocukların birbirine uzak durmasını hatırlatır; alanı paylaşan, yavaş ve kontrollü hareket eden çocukları fark eder. Öğretmen, “Eyvah, kavanozun ağzı açıldı; boncuklar saçıldı!” diyerek kavanozu indirir. Çocuklar, öğretmenin söylediği güvenli hedefe doğru yuvarlanma hareketini taklit eder: “Boncuklar kapının önüne yuvarlanıyor; kapıya dokunmadan önünde duruyor.” Ardından “Pencerenin yanına”, “Masaların yanına”, “Dolabın önüne”, “Sandalyenin arkasına” ve “Halının ortasına” yönergeleri verilir. Her yeni yönergeden önce öğretmen hedef yeri işaret eder; çocuklar yürüyerek yer değiştirir, uygun alana gelince çömelip boncuk gibi kıvrılır. Gerekirse çocuklar ikili olur; biri hedefe bakıp yerini seçer, diğeri “Sen masanın yanındasın.” diyerek arkadaşına destek olur. Öğretmen, kapı ve dolap gibi alanlarda çocukların uzak ve güvenli mesafede kalmasını sağlar. Tüm boncuklar halının ortasında toplandığında öğretmen çocukların yanına giderek kısa sorular sorar: “Sen neredesin?”, “Hangi eşyanın yanındasın?”, “Boncuklar masanın neresine yuvarlandı?” Çocuklardan cevaplarını “Ben … önündeyim/arkasındayım/yanındayım/ortasındayım.” cümlesiyle vermelerini ister. Ardından “Sence boncuklar neden farklı yerlere yuvarlandı?” ve “Boncuklar gibi yuvarlandığında ne hissettin?” sorularıyla neden-sonuç düşünmelerini ve duygularını ifade etmelerini destekler. Her çocuk için konuşma zorunluluğu oluşturmaz; çocuk isterse işaret ederek ya da öğretmenin sunduğu iki seçenekten birini seçerek katılır. Öğretmen, “Yerini söyleyen her boncuk, boncuk dizimize katılabilir.” der. Çocuklar sırayla bir konum cümlesi kurar ve el ele tutuşarak sınıfın ortasında kısa bir boncuk dizisi oluşturur. Dizi yavaşça iki adım ilerler, durur ve tekrar daire olur. Öğretmen “Ayşe ilk olarak nereye oturmuştu? En son nereye oturdu?” sorularıyla kukla bölümünü hatırlatır; çocukların önünde, arkasında, yanında ve ortasında kavramlarını birlikte tekrar etmesini sağlar. Bugün hangi konumları öğrendik? Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.