1. Duygular çeşit çeşit (120 dk)
Sınıf ortamı, 48-60 ay grubu çocukların farklı duyguları fark etmelerini, adlandırmalarını ve duyguların kişiden kişiye farklı biçimlerde ifade edilebileceğini keşfetmelerini destekleyecek şekilde “Duygular Çeşit Çeşit” temasıyla düzenlenir. Panolara mutlu, şaşkın, üzgün, heyecanlı ve sakin yüz ifadelerini gösteren görseller asılır. Minderler yarım ay şeklinde dizilir; merkezdeki masaya renkli tüyler ve duygu maskelerinin bulunduğu “Duygu Sandığı” yerleştirilir. Çalışma masalarında kâğıt tabaklar, dil basacakları, renkli yün ipler ve pastel boyalar hazırlanır. Öğretmen elinde gülen yüz biçiminde bir kuklayla çocukları karşılar ve ritimli bir duygu tekerlemesiyle çembere çağırır (HSAB.1, MAB.1, E1.2). Öğretmen çocukları selamlayarak duygular şiirini seslendirir:
Bazen gülerim, neşelenirim,
Bazen şaşırır, merak ederim.
Üzülürsem söyleyebilirim,
Duygumu paylaşmak isteyebilirim.
Duygular gelir, değişebilir,
Herkes farklı hissedebilir.
Mutlu, üzgün, sakin, heyecanlı,
Hepsi duygularımızın bir parçası.
Şiirin ardından öğretmen çemberdeki aynayı eline alır (MAB.1.b, TAKB.1.b, E1.2). Çocukların isterlerse aynaya bakmalarına fırsat verir ve “Şu anda nasıl hissediyorsun?”, “Bedeninde veya yüzünde bunu fark ettiğin bir yer var mı?” gibi sorular yöneltir. Çocukların duygularını söylemek istememelerine de saygı gösterilir. Aynı duygunun herkesin yüzünde veya bedeninde aynı şekilde görünmeyebileceği açıklanır. Çocukların o anda birden fazla duygu hissedebilecekleri veya duygularının gün içinde değişebileceği üzerinde durulur (TAKB.1.b, SDB1.2). Öğretmen mutlu, üzgün, şaşkın, heyecanlı ve sakin gibi duyguların doğal olduğunu; hiçbir duygunun “yanlış” olmadığını, önemli olanın duygumuzu fark etmek ve uygun biçimde ifade etmek olduğunu açıklar.
Ardından “Renklerini Arayan Bukalemun Roni” masalı anlatılır: Masal ormanında yaşayan Bukalemun Roni, hikâyede duygularını farklı renklerle anlatmayı severmiş. Mutlu olduğunda sarıyı, şaşırdığında maviyi, üzgün olduğunda griyi seçermiş. Bir gün sevdiği renkli taşını kaybedince üzülmüş ve bir ağacın altında oturmuş. Yanına Kaplumbağa Tontiş gelmiş: “Üzgün görünüyorsun. İstersen biraz yanında oturabilirim, sonra taşını birlikte arayabiliriz.” demiş. Roni bir süre dinlenmiş, sonra Tontiş’le birlikte taşını aramaya karar vermiş. Taşı bir yaprağın altında bulduklarında Roni kendini farklı hissetmeye başlamış (D12.1, SDB2.2). Masalın ardından renklerin gerçek hayatta belirli duygulara ait olmadığı, Roni’nin renkleri yalnızca kendi duygularını anlatmak için kullandığı açıklanır. Çocuklarla bir arkadaş üzgün olduğunda ona yardım teklif edilebileceği, ancak sarılmadan veya dokunmadan önce izin istemenin önemli olduğu konuşulur.
Sınıf alanında “Duygu Aynası ve Heykel Parkuru” hareketli oyunu başlatılır (HSAB.1.b, E2.5, E3.2). Zemine farklı duygu görselleri bulunan yer minderleri ve mavi yer denge çizgisi yerleştirilir. Çocuklar müzik eşliğinde minderlerin çevresinde kontrollü biçimde hareket ederler (HSAB.1.b). Müzik durduğunda öğretmen “Şaşırmış bir heykel”, “Mutlu bir heykel”, “Heyecanlı bir heykel” veya “Sakin bir heykel” gibi yönergeler verir. Çocuklar duyguyu kendi istedikleri yüz ifadesi veya beden duruşuyla canlandırırlar. Herkesin aynı duyguyu aynı hareketle göstermek zorunda olmadığı hatırlatılır. Çocukların bedenlerini kontrollü kullanmaları ve arkadaşlarıyla güvenli aralık bırakmaları desteklenir.
Hareketli oyunun ardından çocuklar çalışma masalarına geçerler (SNAB.4.d, E1.2, OB4). Masalarda yuvarlak kâğıt tabaklar, dil basacakları, renkli yün ipler, pastel boyalar ve yapıştırıcılar hazırlanır. Çocuklar kâğıt tabağın bir yüzüne “Mutlu Yüz”, diğer yüzüne “Şaşkın Yüz” çizerek çift taraflı duygu kuklası tasarlarlar (SNAB.4.d). Tabağın altına dil basacağını öğretmen desteğiyle yapıştırarak kuklalarını tamamlarlar. Kuklalarını kullanarak “Şaşırdığımda…”, “Mutlu olduğumda…” gibi kısa canlandırmalar yapabilirler. Çocukların bu duyguları tek bir yüz biçimine göre çizmek zorunda olmadıkları, kendi ifadelerini kullanabilecekleri belirtilir. Çalışma sırasında malzemeleri sırayla kullanmaları ve birbirlerinin çalışmalarına saygı göstermeleri desteklenir.
Günün değerlendirme çemberinde minderlere oturulur (MAB.1.b, TAKB.1.b, SDB1.2). Öğretmen “Bugün hangi duygular hakkında konuştuk?”, “Aynı duygu herkesin yüzünde aynı mı görünür?”, “Bir arkadaşımız üzgün olduğunda ona nasıl destek olmayı teklif edebiliriz?” gibi sorular yöneltir. Çocuklar isterlerse kuklalarını kullanarak mutlu veya şaşkın hissettikleri bir durumu anlatırlar; o anda hissettikleri duyguyu paylaşmak istemeyen çocuklara seçim hakkı tanınır. Ardından “Sakinleşme Balonu” adı verilen kısa bir nefes çalışması yapılır. Çocuklar burunlarından rahat bir nefes alıp ağızlarından yavaşça verirler. Bu çalışmanın herkesi mutlaka sakinleştireceği söylenmez; yalnızca yavaşlama ve geçiş için kullanılabilecek bir yöntem olduğu belirtilir.
Hazırlanan duygu kuklaları sınıfta uygun bir alanda sergilenir ve çocuklar isterlerse gün içinde duygu anlatımlarında bu kuklalardan yararlanabilirler. Sınıfın bir köşesinde yumuşak minderler ve duygu temalı kitaplarla “Duygu Dinlenme Köşesi” oluşturulur. Bu alanın ceza veya zorunlu sakinleşme yeri olmadığı, çocukların ihtiyaç duyduklarında kısa süreliğine kullanabilecekleri bir alan olduğu açıklanır. Öğretmen çocukların duyguları adlandırma, farklı duygu ifadelerini fark etme, arkadaşının duygusunu dinleme ve uygun biçimde destek teklif etme konusunda gösterdikleri çabaları sözel olarak destekler. Çocuklardan birbirlerine sarılmaları beklenmez; yakınlık ve fiziksel temas kişisel tercihe bırakılır. Etkinlik, bütün duyguların doğal olduğu ve duygularımızı güvenli, saygılı yollarla ifade edebileceğimiz hatırlatılarak tamamlanır.
