Mevsimlerden sonbahar

Öğretmen, çocuklar gelmeden önce lavabo yanında sabun, su, kâğıt havlu ve ıslak mendilleri; deney alanında krem ile simi hazırlar. Krem için çocukların hassasiyet durumunu kontrol eder; simin yüze, göze ve ağza sürülmeyeceğini açıklar. Çocukları minderlerde yarım ay biçiminde toplar ve “Bugün hangi mevsimdeyiz? Sonbaharda hava nasıl olabilir? Dışarı çıkarken bedenimizi korumak için neler seçebiliriz?” diye sorar. Her çocuğun düşünmesini bekler, yanıtları “Yağmur yağabilir, hava serinleyebilir; bu yüzden uygun kıyafet seçeriz.” sözleriyle toparlar. “Bilginin Mucitleriyiz Biz. Okulumuzu çok severiz. Zamanı gelince masamıza geçer, çalışır çabalarız.” diyerek etkinliğe merak uyandırır. Öğretmen, sonbaharda sağlıklı kalmak için temizliğin ve hareket etmenin de önemli olduğunu söyler. “Sağlıklı Olmak İçin” şarkısını önce kendisi bir kez söyler; çocuklar dinlerken ellerini yıkama, yüzünü silme ve koşma hareketlerini taklit eder. İkinci söyleyişte çocukları sözlere ve hareketlere katılmaya davet eder: “Sağlıklı olmak için çok temiz olmalıyız… Elimizi, yüzümüzü, ayaklarımızı sabunla yıkamalıyız… Sağlıklı olmak için hep spor yapmalıyız… Çok temiz olmalı, spor yapmalı, sağlıklı olmalıyız.” Çocuklar isterlerse yağmur damlası gibi parmak ucunda yürüme, rüzgârda sallanan ağaç gibi esneme ya da kırda koşma hareketini seçer. Öğretmen “Dur” dediğinde herkes güvenli biçimde yerinde donar ve sakin nefes alır. “Şimdi araştırmacı olacağız.” diyen öğretmen çocukları deney alanına alır ve deneyin adını “Sabundan Kaçan Mikroplar” olarak açıklar. “Simler gerçek mikrop değil; gözümüzün göremediği mikropları anlamamıza yardım eden işaretlerdir.” der. Önce kendi eline az miktarda krem sürer, üzerine az sim serper ve simli eliyle hiçbir yere dokunmamasını modeller. Çocuklar küçük gruplar hâlinde sırayla elinin üstüne çok az krem ve sim sürülmesine katılır; istemeyen çocuk gözlemci olup arkadaşına hangi simlerin kaldığını söyleyebilir. Öğretmen, “Eyvah, ellerimiz mikroplu gibi görünüyor. Sizce bunları nasıl temizleyebiliriz?” sorusuyla tahminleri dinler. Her grup önce kâğıt havluyla ellerini siler ve öğretmenin sorusuna cevap verir: “Simlerin hepsi gitti mi, nerelerde kaldı?” Ardından ıslak mendili dener, sonucu önceki yöntemle karşılaştırır. Çocuklar lavaboya ikili sıra ile gider; yalnızca suyla yıkadıktan sonra ellerini dikkatle inceler. Öğretmen, “Hangi yöntem daha çok simi uzaklaştırdı? Neden sabun gerekebilir?” diye sorar. Son olarak çocuklar ellerini sabun ve suyla avuç içi, el üstü, parmak araları ve başparmaklarını ovarak yıkar; kâğıt havluyla kurular. Öğretmen her grubun güvenli geçişini sağlarken bekleyen çocuklardan sıradaki yöntemi ve tahminini söylemesini ister. Eller temizlendikten sonra çocuklar tekrar minderlerine gelir. Öğretmen deney sonucunu çocukların ifadeleriyle özetler: “Kâğıt havlu, ıslak mendil ve yalnız suyu denedik. Sabun ve suyu birlikte kullandığımızda simler daha iyi uzaklaştı. Ellerimizi özellikle tuvaletten sonra, yemekten önce ve dışarıdan gelince sabunla yıkarız.” Değerlendirmede “Biz hangi mevsimdeyiz?”, “Sonbahar mevsiminde hangi kıyafetleri giyeriz?”, “Deneyimizin ismi neydi?”, “Deneyde hangi malzemeleri kullandınız?” ve “Mikropların yok olması için neler yapmalıyız?” sorularını yöneltir. Çocukların cevaplarını yargılamadan dinler, gerekirse sabun ve su cevabını birlikte tekrar eder. Son bölümde öğretmen çocukları masalara alır, “Sonbahar Mevsimi ve Mevsimine Uygun Giyinelim” çalışma kâğıtlarını ve kalemleri dağıtır. Sayfadaki yönergeyi kısa cümlelerle açıklar, önce bir örneği işaret ederek model olur; çocuklardan sonbahara uygun kıyafetleri bulup yönergeye göre işaretlemelerini ya da boyamalarını ister. Çalışma kâğıtları çocuklarla yapılırken öğretmen gerektiğinde yönergeyi tekrarlar ve bireysel destek verir.