Dünya Otizm Farkındalık Günü – Farklı İletişim Yolları

Öğretmen etkinlikten önce sınıfın görünür bir yerine dört resimli akış kartı yerleştirir: “Çember”, “İletişim oyunu”, “Birlikte tasarım” ve “Çalışma kâğıdı”. Masaya “Konuşurum”, “Gösteririm”, “İşaret ederim”, “Biraz beklerim”, “Evet” ve “Hayır” kartlarını; farklı yüzey örneklerini; büyük oyun görsellerini ve boya malzemelerini hazırlar. Çocuklar yarım ay biçiminde oturduğunda öğretmen ilk akış kartını gösterir ve “Bugün 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü. Bazı insanlar konuşarak, bazıları işaret ederek veya resim göstererek iletişim kurabilir. Hepimizin sevdiği sesler, oyunlar ve dinlenme biçimleri farklı olabilir.” der. Öğretmen “Su istiyorum” resmini önce söyleyerek, sonra su kartını göstererek, son olarak bardağı işaret ederek anlatır. “Üçünde de aynı isteği anlattım.” der. Çocuklara konuşmak, kart göstermek ya da işaret etmek seçeneklerinden biri sunulur. Her çocuk seçtiği yolla top, kitap veya oyun hamuru görsellerinden birini ister. Diğer çocuklar acele ettirmeden bekler. Öğretmen “Arkadaşımızın yanıt vermesi için zaman tanıyoruz.” cümlesini modeller; konuşmak istemeyen çocuk yalnızca kart seçebilir veya izleyebilir. Sonra “Birlikte oynayalım mı?”, “Evet”, “Hayır” ve “Biraz beklerim” kartları tanıtılır. Öğretmen bir çocukla kısa model yapar: davet kartını gösterir, çocuk yanıt kartını seçer. “Hayır” seçilirse öğretmen “Tamam, seçimine saygı duyuyorum.” der; “Biraz beklerim” seçilirse yanıt için süre tanır. Çocuklar ikili olur ve tek aşamalı yönergelerle sırayla kart seçer. Kimse sarılmaya, dokunmaya, konuşmaya veya grup oyununa zorlanmaz. Duyusal tercih bölümünde öğretmen yumuşak kumaş, pürüzsüz karton ve kabartılı sünger örneklerini uzaktan gösterir. Çocuklara “Dokunmak ister misin?” diye tek tek sorar. Çocuk “Evet”, “Hayır” ya da “Sonra” kartını seçebilir. Dokunan çocuk hoşuna giden bir yüzeyi “Sevdim” panosuna resimle eşler; dokunmak istemeyen çocuğun kararı kabul edilir. Öğretmen “Aynı şey herkese aynı hissettirmeyebilir. Arkadaşımızın seçimine saygı duyarız.” açıklamasını yapar. Hareketli oyunda görsel “Başla”, “Dur”, “Yavaş” ve “Dinlen” kartları kullanılır. Öğretmen kartı kaldırır; çocuklar başla kartında sınıfta güvenli adımlarla yürür, dur kartında bekler, yavaş kartında hareketini yavaşlatır, dinlen kartında belirlenen mindere veya yerine geçer. Sözlü yönergeye ek olarak görsel kartın da gösterilmesi, farklı bilgi alma yollarını görünür kılar. Çocuklar sırayla bir kart seçip gruba gösterebilir. Masalarda her çocuk büyük bir “Herkes Oyuna Katılabilir” zemini alır. Hazır parçalar arasından bir görsel oyun kuralı, bir seçim kartı, bir dinlenme köşesi ve birlikte oynayan çocuk görseli seçilir. Öğretmen “Bir parçayı seç, yerini göster, sonra yapıştır.” diye model olur. Çocuklar en az iki parçayla sınıf posteri hazırlar; boya kalemleriyle isterse yol veya çerçeve ekler. Öğretmen “Bu kart arkadaşımıza nasıl yardımcı olur?” sorusunu kısa cümlelerle yöneltir. Çemberde akış kartlarına yeniden bakılır ve yapılanlar sırayla hatırlanır. “Bir arkadaşımız konuşmadan nasıl anlatabilir?”, “Hayır kartını görünce ne yaparız?” ve “Dinlenmek isteyen arkadaşımıza nasıl alan açarız?” soruları sorulur. Çocuklar sözle, işaret ederek veya kart seçerek yanıt verir. Öğretmen “Farklı iletişim yollarını dinler, bekler ve seçimlere saygı duyarız.” diyerek etkinliği tamamlar. Son olarak 36–48 ay düzeyine uygun çalışma kâğıtları uygulanır; çocuklar aynı isteği anlatan söz, işaret ve resim görsellerini eşleştirir.