1. Duygular çeşit çeşit (115 dk)
Sınıf ortamı, 36-48 ay grubu çocukların neşe, şaşkınlık, sakinlik ve hüzün gibi temel duyguları fark etmelerini, duygular hakkında konuşmalarını ve yüz ifadeleriyle beden hareketlerini gözlemlemelerini destekleyecek biçimde “Duygular Bahçesi ve Aynadaki Yüzüm” temasıyla hazırlanır. Minderler çember şeklinde dizilir; merkezdeki masaya kırılmaz güvenlikli çocuk aynaları, farklı duyguları gösteren resimli duygu kartları ve bir el zili yerleştirilir. Çalışma masalarında sarı fon kartonları ve pastel boyalar hazır bulundurulur. Öğretmen elinde bir duygu kartıyla çocukları karşılar ve kısa bir duygu şiiriyle çembere davet eder (MAB.1, TAKB.1, E1.1). Öğretmen şu şiiri seslendirir:
Bazen güler yüzümüz,
Bazen üzülürüz.
Şaşırır, sakinleşir,
Farklı şeyler hissederiz.
Duygular gelir geçer,
Hepsi bize bir şey söyler.
İstersek anlatırız,
Birbirimizi dinleriz.
Şiirin ardından öğretmen masadaki küçük aynaları çocuklara dağıtır (MAB.1, TAKB.1, E1.1). Çocukların aynada kendi yüzlerini incelemelerine fırsat verir. Öğretmen “Gülümsemeyi denediğinde yüzünde neler değişiyor?”, “Şaşırmış bir yüz yapmak istersen yüzünü nasıl hareket ettirebilirsin?” gibi sorular yöneltir. Çocuklar isterlerse farklı mimikleri deneyebilir veya yalnızca aynada yüzlerini inceleyebilirler. Öğretmen aynı duygunun herkesin yüzünde aynı görünmek zorunda olmadığını ve bir kişinin ne hissettiğini yalnızca yüzüne bakarak her zaman kesin olarak anlayamayacağımızı açıklar. Duyguları anlamanın en iyi yollarından birinin kişinin söylediğini dinlemek olduğu vurgulanır (D12.1, SDB1.1). Çocuklar aynada kaşlarını kaldırma, gözlerini kırpma ve ağızlarının biçimini değiştirme gibi farklı yüz hareketlerini inceleyebilirler (MAB.1, E1.1). Duyguların iyi veya kötü olarak sınıflandırılması yerine her duygunun yaşanabileceği belirtilir.
Ardından “Güneş ile Üzgün Bulut” masalı anlatılır: Gökyüzünde süzülen küçük bir bulut, rüzgâr onu arkadaşlarından uzaklaştırınca üzülmüş. Güneş bulutun yanına yaklaşarak “Üzgün görünüyorsun, istersen bana anlatabilirsin.” demiş. Bulut bir süre yağmur damlalarını bırakmış ve “Arkadaşlarımdan uzaklaştığım için üzgünüm.” diye cevap vermiş. Güneş onu neşelendirmeye zorlamadan yanında durmuş ve dinlemiş. Bir süre sonra bulut kendisini nasıl hissettiğini anlatmış. Güneş de “Üzgün olmak da olabilir. İstersen biraz burada birlikte durabiliriz.” demiş. Bulut, biri tarafından dinlenmenin kendisine iyi gelebileceğini fark etmiş (D12.1, SDB2.2). Masalın ardından çocuklarla üzgün, şaşkın, sakin veya neşeli hissetmenin doğal olduğu; duyguların hemen değişmek zorunda olmadığı ve ihtiyaç duyulduğunda güvenilir bir yetişkinden destek istenebileceği konuşulur.
Sınıf alanında “Duygu Heykelleri ve Renkli Ayak İzleri Parkuru” hareketli oyunu başlatılır (MAB.2.a, HSAB.1.a, E2.5). Zemine renkli yer minderleri, zemin ayak izleri ve mavi yer denge çizgisi yerleştirilir. Çocuklar tef ritmine göre ayak izleri üzerinde kontrollü adımlarla yürürler (HSAB.1.a). Öğretmen bir duygu söylediğinde isteyen çocuklar o duyguyu kendi seçtikleri bir yüz ifadesi veya beden duruşuyla canlandırırlar. “Neşeli heykel”, “şaşkın heykel”, “sakin heykel” ve “üzgün heykel” gibi yönergeler kullanılabilir. Tek ayak üzerinde dengede durmakta zorlanan çocuklar iki ayakları üzerinde heykel olabilirler. Parkur sonunda çocuklar fiziksel temas kurmak zorunda bırakılmaz; isterlerse arkadaşlarına el sallayabilir, gülümseyebilir veya karşılıklı onay verdiklerinde “çak” yapabilirler (D12.1, SDB2.2). Çocukların hareketlerini kendi bedenlerine uygun biçimde seçmeleri, güvenli aralıklarla ilerlemeleri ve farklı duygu ifadelerinin birbirinden farklı olabileceğini gözlemlemeleri desteklenir. Duyguları mimik ve beden hareketleriyle ifade etme fırsatı sunulur (D12.1, E3.2). Arkadaşlarının seçtiği ifade biçimine saygı gösterilmesi desteklenir.
Hareketli oyunun ardından çocuklar çalışma masalarına geçerler (SNAB.4.ç, E3.2, OB4). Masalarda sarı kartonlar ve pastel boyalar bulunur. Çocuklar ellerini kartonun üzerine koyarak çevresini çizmek için öğretmenden gerektiğinde destek alırlar. El kalıbının avuç bölümüne duygu kartlarından seçtikleri bir yüz ifadesini çizer ve kendi “Duygu El Maskotu”nu oluştururlar (SNAB.4.ç). Bir çocuk gülümseyen, üzgün, şaşkın veya sakin bir yüz seçebilir; bütün çocukların aynı duygu ifadesini çizmesi beklenmez. Çocukların kullandıkları renkleri ve çizdikleri ifadeleri açıklamak istemeleri hâlinde paylaşmalarına fırsat verilir.
Günün değerlendirme çemberinde minderlere oturulur (MAB.2, D16.1, SDB1.1). Çocuklar isterlerse hazırladıkları duygu el maskotlarını gösterirler. Öğretmen “Bugün hangi duygular hakkında konuştuk?”, “Bir arkadaşımızın ne hissettiğini anlamak istediğimizde ne yapabiliriz?”, “Sen şu anda nasıl hissediyorsun?” gibi sorular yöneltir. Çocukların duygu paylaşmaları gönüllü tutulur; “Bilmiyorum” demeleri veya paylaşmak istememeleri kabul edilir. Duyguların zaman içinde değişebileceği ve aynı durumda farklı insanların farklı şeyler hissedebileceği hatırlatılır. Ardından çocuklar rahat oldukları biçimde kısa ve doğal bir nefes alıp verirler.
Hazırlanan duygu el maskotları çocukların isteğiyle sınıf panosunda “Bizim Çeşit Çeşit Duygularımız” başlığı altında sergilenir. Öğretmen çocukların duyguları adlandırmaya çalışma, kendi ifadelerini seçme, arkadaşlarının paylaşımlarını dinleme ve farklı duygulara saygı gösterme çabalarına yönelik somut geri bildirim verir. Ödül veya “Duygu Ustası” gibi unvanlar kullanılmaz. Masalardaki boyaların ve aynaların toplanmasına çocukların yapabildikleri ölçüde katılmaları desteklenir (D16.1). Çocuklardan sarılmaları, gülümsemeleri veya mutluluk göstermeleri beklenmez. Etkinlik, farklı duyguların yaşanabileceği, duyguların değişebileceği ve çocukların istediklerinde güvendikleri bir yetişkine nasıl hissettiklerini anlatabilecekleri hatırlatılarak tamamlanır.
