Kalp Kırmak + Akran Zorbalığı

Öğretmen etkinlik öncesinde hikâye kitabını, kartondan kalp şeklini, önceden yara bandı biçiminde kestiği kâğıtları, yapıştırıcıları, ipi, sandalyeleri ve ritim çubuklarını hazırlar. Kalp, çocukların görebileceği bir yere iple asılır. Çocuklar yarım ay biçiminde sandalyelerine otururken öğretmen sıcak bir sesle, “Bugün kalplerimizi incitmeden arkadaş olmayı konuşacağız,” der. “Kalbim kırıldı” ifadesini somutlaştırmak için elini kalbinin üstüne koyar ve “Üzgün olunca kalbimiz böyle hissedebilir,” diye model olur. Çocuklar isterlerse ellerini kalplerine koyar; katılmak istemeyen çocuk yalnızca izleyebilir. Öğretmen ritim çubuklarıyla yavaşça iki vuruş yapar. Çocuklar vuruşları dinleyip elleriyle dizlerine iki kez vurur. Ardından “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım; sandalyemi görünce sessizce otururum,” tekerlemesi söylenir. Çocuklar öğretmenin gösterdiği gibi sınıfta güvenli, küçük adımlarla yürür; ritim durunca kendi sandalyelerine otururlar. Öğretmen, “İtmek arkadaşımıza iyi gelir mi?” diye sorar ve çocukların baş sallama, tek sözcükle cevap verme ya da yüz ifadeleriyle katılmalarını kabul eder. “İtmek, oyuncağı izinsiz almak, kötü söz söylemek ve dalga geçmek kalbi üzebilir,” diyerek kısa ve anlaşılır örnekler verir. Öğretmen “Akran, bizim gibi çocuk arkadaştır,” der ve iki kukla kullanmadan kendi ses tonunu değiştirerek kısa durumlar canlandırır: “Oyuncağımı ver!” diyerek hayalî oyuncağı çekme, “Seninle oynamam,” deme ve bir çocuğun yaptığı kuleye gülme. Her durumdan sonra “Arkadaş üzgün mü, mutlu mu?” diye sorar. Çocuklar üzgün yüz yapar, başparmaklarıyla seçim yapar ya da “üzgün” der. Öğretmen duyguyu adlandırır: “Üzgün, kırgın ya da korkmuş hissedebilir.” Çocukların kişisel yaşantı anlatması beklenmez; isteyen çocuk konuşur, istemeyen çocuk dinler. Öğretmen karton kalbi göstererek kısa bir öykü anlatır: “Bir çocuk oyuna katılmak istemiş. Bir arkadaşı ona gülmüş.” Kalpten küçük bir parça yırtar. “Sonra biri onu itmiş,” diyerek ikinci küçük parçayı yırtar. Çocuklara kalbin kâğıt olduğunu, gerçek kalplerin yırtılmadığını; ancak kötü söz ve davranışların insanı üzebileceğini açıklar. “Kalbi üzmemek için ne yapabiliriz?” sorusuna cevap vermeyi kolaylaştırmak için “Özür dilerim”, “İster misin beraber oynayalım?”, “Sana yardım edeyim mi?” cümlelerini yavaşça söyler; çocuklar seçtikleri bir cümleyi tekrar eder. Her çocuk sırayla ya da öğretmeninin yanında bir yara bandı kâğıdı seçer. Çocuk seçtiği olumlu cümleyi söyler, işaret eder veya öğretmenle birlikte tekrarlar; ardından yara bandını kalpteki yırtık bölüme yapıştırır. Yapıştırmak istemeyen çocuk, öğretmene nereye yapıştıracağını göstererek katılabilir. “Sarılmak ister misin?” demenin önemli olduğu, arkadaş istemezse el sallama, güzel söz söyleme veya öğretmenden yardım istemenin de iyi seçenekler olduğu vurgulanır. Kalp tamamlandığında öğretmen, “Yara bantları kalbi eski gibi yapmış olabilir mi?” diye sorar. “Özür dilemek ve iyi davranmak kalbi rahatlatır; yine de baştan dikkatli davranırız,” mesajını verir. Öğretmen, “Biri sana iterse, kötü söz söylerse ne yaparsın?” diye sorar. Çocuklarla kısa bir güven cümlesi çalışılır: “Dur, bunu istemiyorum. Öğretmenime söylerim.” Çocuklar cümleyi birlikte söyler; ardından iki-üç çocuk, öğretmenin yanında sırayla “dur” el işaretini yapmayı dener. Öğretmen, kimsenin suçlanmayacağını ve yardım istemenin doğru olduğunu belirtir. Hikâye kitabından Kalbim Kırıldı öyküsü okunur. Resimler gösterilerek “Çocuk şimdi nasıl hissediyor?” ve “Arkadaşı ne yapabilir?” soruları sorulur. Geçişte çocuklar ritim çubuklarıyla öğretmenin iki vuruşunu tekrarlar. Çoçi Ritim Oyunu’nda öğretmen mutlu davranış söylediğinde çocuklar iki hafif vuruş yapar; “itmek” veya “kötü söz” dediğinde çubukları dizlerinde sessiz tutar ve “dur” işareti yapar. Oyun yarışma olmadan, herkesin kendi hızında katılımıyla sürer. Değerlendirmede çocuklardan etkinlikte yaptıklarını, kalplerini kıran durumları, kırıldıklarında hissettiklerini, arkadaşlarının kalbi kırıldığında nasıl yardım edebileceklerini ve kalp kırmamak için nasıl davranmaları gerektiğini paylaşmaları istenir. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.