Kalp Kırmak + Akran Zorbalığı

Öğretmen, sandalyeleri yarım ay biçiminde yerleştirir; kartondan kalbi, yara bandı/yara bandı biçimindeki kâğıtları, makası, yapıştırıcıyı, ipi ve ritim çubuklarını kolay ulaşılacak biçimde hazırlar. Çocukları karşılayıp “Bugün sözlerin ve davranışların kalbimizi nasıl etkilediğini, zor bir durumda kimlerden yardım isteyebileceğimizi düşüneceğiz.” der. Çocuklar öğretmenin model olduğu “Ben küçük kaplanım…” tekerlemesini söyleyerek belirlenen oturma alanına geçer. Öğretmen kısa ve açık sorularla “Akran, bizimle benzer yaşta olan arkadaştır. Bir arkadaşını itmek, oyuncağını izinsiz almak, onunla alay etmek ya da ‘Seninle oynamıyorum’ demek nasıl davranışlardır?” diye sorar. Çocukların yanıtlarını yargılamadan dinler; fiziksel davranışların yanında kırıcı sözlerin ve dışlamanın da can acıtabileceğini somut örneklerle açıklar. Öğretmen hikâye kitabından Kalbim Kırıldı hikâyesini okur. Okuma sırasında uygun yerlerde durup “Çocuk şimdi nasıl hissediyor?”, “Arkadaşı başka ne yapabilirdi?” sorularını yöneltir. Ardından çocuklar ikili olarak birbirlerine dönerek iki kısa durumu konuşur: “Oyuncağım izinsiz alındığında ne hissederim?” ve “Arkadaşım bir işi yapamadığında ona ne söyleyebilirim?” Her ikili bir duygu ve bir nazik söz paylaşır. Konuşmak istemeyen çocuk, öğretmenin sunduğu “üzgün”, “kızgın” ya da “yardım isterim” ifadelerinden birini tekrar ederek katılabilir. Öğretmen kartondan kalbi gösterir ve “Bu kalp, oyun oynamak isteyen bir çocuğun kalbi olsun.” der. “Biri onunla alay ettiğinde kalbinde nasıl bir iz kalır?” diyerek kalbin kenarındaki önceden makasla hazırlanmış küçük bölümü ayırır. “Sonra biri onu itti; bir başkası oyuna almadı.” anlatımıyla iki küçük bölümü daha ayırır. Çocuklar her olaydan sonra yüz ifadeleriyle üzgün, kızgın veya yalnız hissetmeyi canlandırır. Öğretmen, “Bu davranışlar gerçek bir kalbi kırmaz; fakat kişinin duygularını incitebilir.” diyerek güvenli ve anlaşılır bir açıklama yapar. “Kalbimizi onarmaya neler yardım eder?” sorusuyla çocukların çözüm üretmesini sağlar. Özür dilemek, oyuncağı geri vermek, oyuna davet etmek, yardım etmek, güzel söz söylemek ve bir yetişkinden destek istemek gibi önerileri çocukların sözleriyle tekrar eder. Her çocuk, söylemek istediği bir onarıcı davranışı seçer; yara bandını yapıştırıcıyla kalpteki bir açıklığın üzerine yerleştirir. İsteyen çocuk “Üzgünüm”, “İstersen birlikte oynayabiliriz” ya da “Sana yardım edeyim mi?” cümlesini söyler. Sarılmanın ancak iki arkadaş da isterse uygun olduğu belirtilir. Çocuklar üçer kişilik küçük gruplarda birinin kırıcı bir söz duyduğu, diğerinin nazikçe “Dur, bu söz hoşuma gitmedi” dediği ve üçüncünün öğretmenden yardım istediği kısa, temassız canlandırmalar yapar. Onarılan kalp incelenir. Öğretmen “Sizce kalbimiz tam olarak eski hâline döndü mü? Neden?” diye sorar; özrün ve güzel davranışların önemli olduğunu, ancak kalp kırmamak için baştan dikkatli davranmamız gerektiğini vurgular. “Eğer biri sana kötü davranırsa ne yapmalısın?” sorusunda çocuklarla üç adımı tekrar eder: “Dur de, uzaklaş ya da güvenli bir yere git, öğretmenine veya güvendiğin bir yetişkine anlat.” İp yere yuvarlak biçimde yerleştirilir; çocuklar ritim çubuğunun yavaş vuruşlarında dairenin çevresinde yürür, vuruş durunca güvenli cümlelerden birini söyler. Oyun yarışma içermez; çocuklar dilerse öğretmenin yanında durarak katılır. Çocuklar sandalyelere döndüğünde daha önce öğrendikleri uygun şarkılardan birini ve Çoçi Ritim Oyunu’nu ritim çubuklarıyla uygular. Kapanışta “Bugün neler yaptık?”, “Senin kalbini ne kırar?”, “Kalbini biri kırınca nasıl hissedersin?”, “Bir arkadaşının kalbi kırıldığında ona nasıl yardımcı olabilirsin?” ve “Kalp kırmamak için nasıl davranmalıyız?” soruları sorulur. Son olarak öğretmen çalışma kâğıtlarını dağıtır, çocuklara resimlerdeki kırıcı ve onarıcı davranışları inceleyip uygun olanları işaretleme ya da tamamlama yönergesini açıklar; çocuklarla çalışma kâğıtları yapılırken gerektiğinde bireysel destek verir.