Ters / Düz Kavramı

Öğretmen etkinlik öncesinde çalışma kâğıtlarını, boya kalemlerini, makasları, yapıştırıcıları, kâğıt bardakları, büyük fon kartonunu, kurşun kalemleri ve ritim çubuklarını/kaşıkları hazırlar. Fon kartonunun bir yanına büyükçe “TERS”, diğer yanına “DÜZ” yazar. Çocuklar yarım dairede otururken öğretmen hırkasını bilerek ters giyer; etiket ve dikişler dışarıda, cepler içeride kalır. “Üstümde tuhaf bir şey var. Gözlerinle bakıp bana yardım eder misin?” der. Çocukların bakması için bekler, işaret edenleri dinler ve “Evet, hırkam ters. Ters olan şeyin dikişi ya da etiketi dışarıda olabilir.” diyerek kavramı kısa cümlelerle modeller. Öğretmen hırkayı çıkarır ve çocukların görebileceği biçimde yavaşça düzeltir: “Etiket içeri, cepler dışarı. Şimdi düz.” Çocuklar her hareketin ardından “ters” veya “düz” sözcüğünü tekrar eder. Ardından öğretmen, isteyen çocukların kendi tişört ya da hırkalarındaki etikete yalnızca bakarak kontrol etmelerine fırsat verir. “Etiketin nerede?” sorusunu sorar; çocukların kıyafetlerini değiştirmeleri beklenmez. Yardım isteyen çocuğa öğretmen yakından model olur. “Kıyafetimizi çıkarınca düzeltip yerine koymak eşyamıza özen göstermektir.” diyerek günlük yaşam bağlantısı kurar. Öğretmen pandifleri gösterir ve “Bir çift panduf arkadaş olur; biri sağda, biri solda durur.” der. Pandufların içe bakan kavislerini parmağıyla gösterir: “Kavisler birbirine bakarsa düz durur.” Çocuklar dairede, sırayla kendi panduflarını çıkarıp önlerine koyar. Önce öğretmenin tek basamaklı yönergesiyle “Panduflarını ters koy.” denir; çocuklar görüntüye bakar. Sonra “Şimdi düz koy.” yönergesi verilir. Çıkarmak istemeyen veya desteğe gereksinim duyan çocuk, öğretmenin pandufları üzerinden gözlem yapabilir. Panduflar giyilmeden önce her çocuğun doğru eşi bulmasına sakin biçimde destek olunur. Büyük fon kartonu yere serilir. Öğretmen bir pandufu ters, sonra düz yerleştirip çevresini kurşun kalemle çizer. Her çocuk isterse bir kez ters ya da düz duran pandufunun çevresini öğretmen yardımıyla çizer; bekleyen çocuklar çizgilerdeki kavisleri parmaklarıyla takip eder. Çizimler boya kalemleriyle boyanır. Öğretmen “Hangisinin içi birbirine bakıyor?” ve “Bu çizgi ters mi, düz mü?” sorularıyla çocukların farkı sözle ya da işaretle anlatmasını destekler. Hareketli geçiş için öğretmen “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım, minderleri görünce üstlerine zıplarım.” tekerlemesini söyler. Çocuklar oldukları yerde küçük kaplan gibi iki kez çömelip kalkar, sonra daireye gelir. Masadaki bardaklar önce ters durur. Öğretmen bir bardağı çevirerek “Ters bardak böyle, düz bardak böyle.” diye gösterir. Çocuklar ikili küçük gruplar hâlinde, sırayla bardakları ters veya düz koyar; amaç hızlı olmak değil, söylenen duruşu birlikte yapmaktır. Her tur sonunda grup bardaklara bakıp “Ters mi, düz mü?” cevabını verir. Çocuklar dairede ritim çubuklarını veya kaşıkları alır. Öğretmen “Düz deyince dizine iki kez vur, ters deyince çubukları yukarıda birbirine dokundur.” yönergesini önce kendisi yapar, sonra çocuklarla kısa tekrarlar gerçekleştirir. Etkinlik sonunda çocuklar çalışmaları yanına oturur. Öğretmen “Bugün neler yaptık/öğrendik?”, “Sınıfımızda ters duran neler var?”, “Dünyada her şey ters olaydı neler olurdu?” ve “Ayakkabılarımızın ters mi düz mü olduğunu nasıl anlarız?” sorularını tek tek sorar; çocukların söz, işaret veya gösterme ile cevap vermesini kabul eder. Son olarak çalışma kâğıtları çocuklarla yapılır: Öğretmen ters ve düz duran görselleri içeren kâğıtları dağıtır, “Ters olanı boya, düz olanı göster; istersen düz olanın yanına bir çizgi çek.” yönergesini kısa cümlelerle açıklar. İçinde boşluk bulunan karakter kâğıdında çocuklar, kendilerini mutlu eden bir şeyi boya kalemleriyle çizer; kesme-yapıştırma bölümünü isteyen çocuklar öğretmen desteğiyle tamamlar. Öğretmen makası güvenli tutmayı hatırlatır, zorlanan çocuklara el desteği ve ek modelleme verir; çalışma kâğıtları çocuklarla tamamlanır.